مقیاس پذیری چیست؟ رشد مقیاس پذیر در کسب و کار

رشد مقیاس پذیر چیست

استارتاپ نوپا دارید؟ در مراحل توسعه هستید؟ فرقی ندارد. در هر صورت رشد مقیاس پذیر در کسب و کار یک عامل حیاتی است که باید درباره آن بدانید. مقیاس پذیری به شرکت‌ها این امکان را می‌دهد تا بازار را گسترش بدهند، مشتری‌های جدید جذب کنند و سود را بالا ببرند. از طرفی این عامل یک ویژگی مهم برای جذب سرمایه گذاران است.

در این مقاله قرار است نگاه دقیق‌تری به موضوع مقیاس پذیری داشته باشیم. درباره مفهوم آن یاد بگیریم، سیستم و ویژگی‌ها را درک کنیم، مثال بخوانیم و ببینیم چطور می‌توانیم کسب و کار خودمان را مقیاس پذیر کنیم. با فزایش همراه باشید.


مقیاس پذیری یا Scalability چیست؟

مقیاس پذیری فقط مربوط به کسب و کار نیست. این مفهوم عمومی است و به یکی از ویژگی‌های سیستمی اشاره می‌کند. در کل Scalability  یعنی ظرفیت تغییر کردن در اندازه. پس سیستم یا فرآیندی که مقیاس پذیر است، می‌تواند در پاسخ به تغییرات اندازه، حجم، تعداد و… همچنان عملکرد درستی داشته باشد.

این تغییر باید با کمترین زحمت یا هزینه اتفاق بیافتد. یعنی چطور؟ فرض کنید در سیستم شما تعداد درخواست‌ها ۱۰ برابر شود. حالا شما می‌توانید فقط با ۲ برابر کردن منابع خودتان، به همه درخواست‌ها پاسخ بدهید. در این صورت سیستم شما مقیاس پذیر است.

مفهوم scalebility در انواع سیستم‌های محاسباتی و اجرایی و کارکردی و … کاربرد دارد. اما ما از این جای مقاله روی رشد مقیاس پذیر در کسب و کار تمرکز داریم.

رشد مقیاس پذیر و رشد معمولی با هم فرق دارند؟

بله. چرا تاکید کردیم که رشد مقیاس پذیر با کمترین هزینه و زحمت اتفاق می‌افتد؟ چون تفاوت آن با رشد معمولی دقیقا همینجاست. برای رشد معمولی منابع، هزینه و تلاش را چند برابر می‌کنید، و به همان میزان هم نتیجه می‌گیرید. عین یک نمودار خطی که هر چه بکارید همان را درو می‌کنید!

اما در رشد مقیاس پذیر نمودار نمایی است. یعنی منابع را ثبات نگه می‌دارید یا به مقدار کم افزایش می‌دهید، اما از آن طرف نتیجه چند برابر می‌شود.

یادداشت: احتمالا حالا می‌توانیم درک کنیم که چرا مقیاس پذیری کسب‌وکار انقدر اهمیت دارد. کارآفرین‌ها همواره دنبال راهی هستند که سود را بیشتر کنند. پس چی بهتر از مقیاس پذیری که با ثابت نگه داشتن هزینه، امکان فروش و سود چند برابری را فراهم می‌کند. روشی که استارتاپ‌های بزرگ دنیا را به این حد از رشد و موفقیت رسانده است.

مقیاس پذیری چیست

رشد مقیاس پذیر در کسب و کار چیست؟

اهمیت مقیاس پذیری در استارتاپ، از همان مرحله بیزنس مدل مطرح است. معیار موفقیت یک استارتاپ چیست؟ سوددهی. برای رسیدن به این سودهی، مقیاس پذیر بودن مدل کسب و کار ضروری است. در این مدل اگر کسب و کار شما با ۱۰ نیرو فعالیت دارد، این قابلیت را دارد که در اندازه بزرگتر و با ۱۰۰ نیرو هم کار کند. اگر ۵۰ مشتری دارد، امکان خدمات رسانی به ۵۰۰ مشتری هم دارد.

یک کسب و کار مقیاس پذیر با زیاد شدن مشتری محدود نمی شود. می تواند خدمات، سرویس و محصولات را در تعداد بالا به مشتریان برساند. بدون اینکه به مشکل زیرساختی بخورد یا بخواهد هزینه ها را چندین برابر کند.

یک مثال ساده از دل تاکسی!

correct icon شغل رانندگی را در نظر بگیرید. راننده تاکسی یک شخص است و زمان و توان محدودی دارد. او روزانه در حال جابجایی مسافر است اما به هر حال ساعات روز محدود است و حتی اگر ۲۴ ساعته کار کند درآمد او سقف مشخصی دارد. این مدل مقیاس پذیر نیست و برای توسعه با محدودیت مواجه می‌شود.

correct icon یک استارتاپ تاکسی اینترنتی را در نظر بگیرید. این استارتاپ زیرساختی بر بستر اینترنت ساخته که از همین طریق می‌تواند به هزاران مشتری خدمات بدهد. با افزایش مشتری نیازی نیست به ازای هر نفر یک اپلیکیشن جدا بسازد! همین مدل تکرار می‌شود، گسترش پیدا می‌کند و سود نمایی به همراه دارد.

 

مزایای رشد مقیاس پذیر برای کسب و کار

  • تطبیق‌پذیری: این نوع کسب و کار می‌تواند بدون نیاز به تعویض زیرساخت، با نیازهای جدید و تغییرات بازار تطبیق پیدا کند.
  • تضمین رشد: مدلی که قابلیت مقیاس شدن دارن با افزایش تعداد مشتری و حجم سفارشات به مشکل نمی‌خورد.
  • صرفه‌جویی در منابع: برای توسعه در این مدل نیازی نیست که منابع اولیه، تجهیزات و افراد را چندین برابر کنید.
  • افزایش درآمد: بعد از مراحل اولیه با رسیدن به مرحله توسعه و رشد نمایی، سود و درآمد شرکت چندین برابر خواهد شد.
  • جذب سرمایه‌گذار: در تمام دنیا سرمایه گذاران به دنبال استارتاپ هایی با ویژگی مقیاس پذیری برای سرمایه گذاری هستند.

مقیاس پذیری در کسب و کار

عناصر اصلی در مقیاس پذیری کدامند؟

خب حالا که با مفاهیم آشنا شدیم ببینیم یک مدل اسکیل پذیر چه ویژگی‌هایی دارد. نمی‌توان به هر مدلی که قابل رشد است ویژگی Scalability  را نسبت داد. ویژگی‌های خاصی برای مدل مقیاس پذیر وجود دارد که موارد زیر عناصر اصلی آن هستند.

۱) فناوری محور

دیجیتالی بودن و استفاده از تکنولوژی، قابلیت مقیاس پذیری کسب‌وکار را چندین برابر می‌کند. فناوری شما را از محدودیت فیزیکی رها می‌کند. مثلا فکر کنید به جای اینکه برای جذب هر مشتری یک بازاریاب حضوری ارسال کنید، می‌توانید از تبلیغات انبوه و آنلاین کمک بگیرید.

۲) کار سیستمی

برای رشد مقیاس پذیر کسب‌وکار نیازی نیست دائما تعداد نیروهای انسانی را افزایش بدهید. در عوض می‌توانید با ساختن فرآیند و سیستم، بخشی از کارها را پیش ببرید. کم بودن تعداد کارکنان هیچ اختلالی در تولید محصول به وجود نمی‌آورد، از طرفی باعث کاهش هزینه‌ها می‌شود.

۳) سود ناخالص بالا

سود ناخالص یکی از متریک‌های مهم در استارتاپ است. برای اسکیل کسب‌وکار باید تعداد مشتری و سفارشات بالا برود. اما سود ناخالص هم عامل مهمی است که باید مورد توجه قرار بگیرد. کم بودن سود ممکن است به دلیل ضعف زیرساختی باشد و در آینده مشکل ایجاد کند.

۴) شبکه‌ی نیرومند

برای مقیاس پذیری در هر دو سمت ارتباطات و توزیع به شبکه نیرومند نیاز دارید. برای ارتباطات باید با استفاده از شبکه‌های موجود تبلیغات و برندینگ موثر داشته باشید و با مخاطبان ارتباط درستی برقرار کنید. در توزیع هم به روش‌های اثربخش و ترجیحا کم هزینه برای محصول یا خدمات نیاز دارید.

۵) هزینه جذب مشتری پایین

CAC یا Customer Aqusition Cost در استارتاپ مقیاس پذیر پایین است. وقتی هزینه جذب مشتری پایین باشد رشد سریع‌تر اتفاق می‌افتد، امکان جذب مشتریان ارگانیک فراهم می‌شود، و همچنین در صورت ورود به بازارهای جدید جذب مشتری ساده‌تر اتفاق می‌افتد.

۶) بازار بزرگ

وقتی بازار هدف شما کوچک باشد فرصت رشد محدود می‌شود. در مرحله هدف‌گیری بازار، یا مرحله توسعه حتما به عامل اندازه بازار توجه کنید. از طرفی بازار بزرگ برای سرمایه‌گذاران نیز جذاب‌تر است. در واقع آن‌ها بازاری که بتوان پول بیشتری از آن درآورد را ترجیح می‌دهند.

استارتاپ مقیاس پذیر

چگونه استارتاپ مقیاس پذیر بسازیم؟

خیلی از استارتاپ‌ها در مرحله‌ی اسکیل آپ شکست می‌خورند. این شکست ممکن است دلایل مختلفی داشته باشد مثلا اختصاص منابع به اولویت‌های نادرست، رشد زود هنگام، کمبود بودجه و… برای ساختن یک استارتاپ قابل مقیاس باید حواستان به چند مورد اصلی باشد. در ادامه این موارد را بررسی می‌کنیم.

آنلاین ظاهر شوید

تا جای ممکن بخش‌های فیزیکی کسب‌وکار را کاهش دهید و از فناوری دیجیتال استفاده کنید. فناوری این امکان را فراهم می‌کند که تعداد بالایی از کاربران از یک پلتفرم آنلاین به طور همزمان استفاده کنند. در نتیجه به زیرساخت فیزیکی برای هر کاربر نیازی نیست. روی فناوری و زیرساخت آن سرمایه‌گذاری کنید تا برای توسعه به مشکل نخورید.

مهارت‌های رهبری را ارتقا بدهید

ما در مقاله رهبری در اندازه‌های مختلف سازمان این موضوع را کامل بررسی کردیم. سازمان در هر سطح نیازهای ویژه خودش را دارید. مدیر یک استارتاپ کوچک نمی‌تواند رهبری یک سازمان بزرگ را بر عهده بگیرد. بلکه لازم است خود او هم همزمان با رشد استارتاپ ارتقا پیدا کند.

پیشنهاد مطالعه: خلاصه کتاب فارسی from startup to grownup

تفویض اختیار واجب است

مقیاس کردن کسب‌وکار بدون واگذاری اختیارات ممکن نمی‌شود. زمان و انرژی شما محدود است، اگر تمام کارها و مسئولیت‌ها را به تنهایی انجام دهید امکان توسعه را از کسب‌وکارتان می‌گیرید. تفویض اختیار از الزامات مرحله رشد است که می‌توانید درباره آن در مقاله قبلی وبلاگ بخوانید.

خدمات خوب ارائه بدهید

ما تا اینجا فقط از دید کسب‌وکار به موضوع نگاه کردیم. اما فراموش نکنیم که موفقیت استارتاپ وابسته به رضایت کاربران از محصولات و خدمات است. قرار نیست تمام تمرکز را روی افزایش سود بگذاریم و کیفیت خدمات را فراموش کنیم. ایجاد رضایت، از کاربران شما یک سفیر برای برند می‌سازد. این یعنی رشد ویروسی و تبلیغات دهان به دهان برای کسب‌وکار که بسیار ارزشمند است.

شبکه سازی کنید

شبکه سازی و ارتباطات فرصت‌های نو و جذابی پیش روی شما می‌گذارد. برای توسعه استارتاپ باید حضور فعال در اکوسیستم و رویدادها داشته باشید. با شبکه‌سازی می‌توانید برای استارتاپ پشتیبان مهیا کنید، تعامل سازنده داشته باشید، امکان جذب سرمایه را بالا ببرید، و فرصت معرفی برند و محصولات را کسب کنید.

سیستم و فرآیند طراحی کنید

برای رشد مقیاس پذیر باید تا جای ممکن از انجام کارها به صورت فیزیکی جدا شوید. خودکارسازی امکان رشد و سرعت شما را چندین برابر می‌کند. برای تمام بخش‌های ورودی، فعالیت و خروجی کسب‌وکار فرآیند بسازید و با فیدبک و تست آن را بهبود بدهید. فرآیندها فقط مربوط به تولید و ارائه خدمات نیستند. باید در بخش‌های تعامل با مشتری، پشتیبانی و استخدام هم سیستم درستی طراحی کنید.

با نیازهای روز تطبیق پیدا کنید

ما در زمانی زندگی می‌کنیم که سرعت تغییرات به شدت بالا است. باید این اصل را بپذیرید و کسب‌وکار را با نیازهای روز تطبیق بدهید. نیازهای مشتریان را بسنجید و تلاش کنید در بخش‌های محصول، فرآیند، برندینگ و تعاملات به‌روز باشید.


چند مثال از استارتاپ مقیاس پذیر

اگر به اطراف‌تان نگاه کنید نمونه‌های زیادی از استارتاپ مقیاس پذیر می‌بینید. شبکه‌های اجتماعی یکی از بهترین مثال‌ها هستند. این نوع استارتاپ‌ها به لطف بستر آنلاین در مدت خیلی کوتاهی رشد قابل توجهی داشتند و کاربران میلیونی جذب کردند. چند مثال دیگر را با هم مرور کنیم:

گوگل

مثال واضحی که همه ما روزانه از آن استفاده می‌کنیم. جالب است بدانید که سال ۲۰۱۷ گوگل هفت محصول داشت که هر کدام بیشتر از ۱ میلیارد کاربر فعال داشتند. در حالی که همین سال تعداد کارمندان گوگل فقط ۸۸ هزار نفر بودند.

اوبر

اوبر یک مثال آشنای دیگر از رشد هوشمندانه استارتاپی است. این برند با ایده سیستم حمل و نقل گسترده در سال ۲۰۰۹ آغاز به کار کرد. اوبر با ارتباط بین رانندگان و مسافران مشکل هر دو سمت را حل کرد و این فرصت بزرگ را در بازار گرفت. این استارتاپ با حضور در کشورهای مختلف جهان و ثبت میلیاردها سفر، یکی از سریعترین کسب‌وکارهای دنیا از نظر رشد است.

آمازون

یکی از نمودارهای نمایی مقیاس پذیری برای آمازون است. این شرکت آمریکایی کار خودش را با فروش کتاب شروع کرد و در ادامه با گسترش دامنه کالاها به رشد وسیعی رسید. طوری که امروز از بزرگترین فروشگاه‌های اینترنتی جهان است. علاوه بر آمازون خیلی از شرکت‌های تجارت الکترونیک موفقی که می‌بینید مثالی از scalability هستند.

رشد مقیاس پذیر آمازون

به مشاوره مقیاس پذیری استارتاپ نیاز دارید؟

ما در طول مقاله از اهمیت مقیاس پذیر بودن استارتاپ گفتیم. اما در آخر لازم است توجه کنیم که scalability برای موفقیت کافی نیست. موفقیت یک کسب‌وکار در گرو کار سخت، منابع کافی، مدیریت درست، نوآوری و… است. اما در هر صورت رشد مقیاس پذیر به کارآفرینان کمک می‌کند تا جایگاه قدرتمندی در بازار بگیرند و کسب‌وکار میلیارد تومانی بسازند.

مشاوران ما در فزایش با تجربه موفق در مقیاس کردن چندین استارتاپ بزرگ ایرانی، آماده کمک به شما هستند. برای دریافت خدمات منتورینگ اسکیل آپ می‌توانید فرم مشاوره را در سایت ارسال کنید. اگر نظر و تجربه‌ای در این زمینه دارید خوشحال می‌شویم آن را در بخش کامنت با ما و سایر خوانندگان به اشتراک بگذارید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *